Kategorie
Bez kategorii

Dopamina a uzależnienie od hazardu

Dopamina jest neuroprzekaźnikiem, który stanowi klucz do prawidłowego funkcjonowania mózgu człowieka. Odpowiada za energię, motywację do działania, odczuwanie emocji, samopoczucie, wpływa na podejmowane decyzje. U osoby uzależnionej od hazardu wytwarzanie dopaminy jest mocno zaburzone, szczególnie w obszarze aktywności neuronów dopaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, które tworzą układ nagrody. 

Przeprowadzone badania nad dopaminą u nałogowych hazardzistów sugerują, że w ich mózgach występuje nadwrażliwość szlaków dopaminergicznych, które związane są zarówno z pozytywnym, jak i negatywnym wzmocnieniem. W wyniku grania (i wizji wielkiej wygranej) może wystąpić pozytywne wzmocnienie, czyli np. Większe pobudzenie organizmu. Może jednak wystąpić negatywne wzmocnienie, kiedy po nasilonej grze następuje moment przerwania (zazwyczaj ze względu na brak środków umożliwiających kontynuację) i organizm zmaga się z zespołem odstawiennym, podobnym do tego występującego przy odstawieniu opiatów. Wówczas ośrodek nagrody potrzebuje zwiększonej stymulacji, by zostać być pobudzonym. U hazardzistów po odstawieniu gry najczęściej występują wzmożone lęki oraz myślenie irracjonalne, zaburzenia świadomości, brak realnego odbioru wydarzeń.  

W społeczeństwie panuje stereotyp, że hazardzista kontynuuje grę, ponieważ jest przekonany o wielkiej wygranej. Wynika z tego, że czynnikiem powodującym powrót do gry są pieniądze. Jakkolwiek jest to w pewnym stopniu prawda, to badania biochemii mózgu jasno pokazują, że głębszym i bardziej fundamentalnym katalizatorem gry są rzuty dopaminowe. Ośrodek nagrody w mózgu osoby uzależnionej jest zaburzony i funkcjonuje inaczej niż u zdrowej osoby. Nałogowy gracz pobudza swoje neuroprzekaźniki przez grę, niezależnie od jej wyniku. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy daną rozgrywkę wygra czy przegra – dostarcza do ośrodka nagrody dopaminę, która stymuluje jego pobudzenie, witalność, energię. Potocznie można określić to jako „haj”, który ma podobny przebieg do tego właściwego odurzeniu narkotycznemu.  

Człowiek uzależniony od hazardu potrzebuje gry do stabilizacji pracy neuroprzekaźników oraz ośrodka nagrody. W przypadku odstawienia gry, czyli utrzymywania abstynencji, można początkowo zaobserwować objawy właściwe dla tych przy zaprzestaniu zażywania opiatów. Ośrodek nagrody i neuroprzekaźniki nigdy nie powracają do stanu właściwego zdrowym ludziom, dlatego osoba uzależniona od hazardu nigdy nie będzie potrafiła kontrolować gry.  

(opracowano na podstawie publikacji w książce „Program terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu hazardu problemowego; podręcznik terapeuty) 

Kategorie
Bez kategorii

Badanie doktor Julie Moraves dotyczące osobowości kompulsywnego hazardzisty

Testy prowadzone na szeroką saklę w VA Centrum Medycznym Miami dostarczyły ciekawych informacji na temat osobowości kompulsywnych hazardzistów. Według badań prowadzonych przez doktor Moravec patologiczni gracze więcej czasu spędzają na rozmyślaniu o przeszłości niż o teraźniejszości. Badania pokazują, że teraźniejszość kompulsywnego gracza obarczona jest winą, żalem i złością z przeszłości oraz przesadnie idealistycznymi celami na przyszłość.  

Badanie pokazuje, że kompulsywni gracze mają tendencję do bycia osobami zależnymi, poszukującymi u innych wsparcia i akceptacji. Sprawianie innym przyjemności jest częstą formą manipulacji, a ciągłe otrzymywanie akceptacji staje się główną metodą nawiązywania relacji przez nałogowego hazardzistę. 

Jak pokazuje badanie Miami, nałogowi gracze: 

  • mają trudności z zaakceptowaniem własnej słabości; 
  • postrzegają naturę ludzką jako zasadniczo złą, 
  • traktują sprzeciw jako wrogość, 
  • zaprzeczają uczuciom złości i agresji, 
  • mają trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu ciepłych relacji osobistych. 

Dane z testów pokazują również, że patologiczny gracz to przeważnie samotnik, który nie chce szukać rady u innych i ma silną potrzebę osiągania sukcesów. To też osoba, która ogólnie niechętnie wypełnia instrukcje, chwali, akceptuje przywództwo innych i często idzie na kompromis. 

Z badania Moravec wynika również, że większość kompulsywnych graczy to osoby nieuporządkowane i niezorganizowane w pracy i w szczegółach, rozpoczynające trudne zadania bez planu. 

Testy wykazały również, że większość patologicznych graczy pragnie niezależności i wolności, chce przychodzić i odchodzić w dowolnym momencie, pragnie mówić to, co myśli, gdy samemu podejmuje decyzje. Kompulsywni gracze działają bez uwzględnienia tego, co myślą inny, krytykują osoby mające władzę i unikają odpowiedzialności oraz zobowiązań. 

Wyniki testów prowadzonych przez VA Centrum Medyczne Miami pokazują, że nałogowi hazardziści mają tendencję do narzucania swoich racji. W grupach, do których przynależą, są liderami, nakłaniają do wypełniania swych poleceń i mówią innym, jak powinni wykonywać pracę. 

Uderzającym wnioskiem z badania Moravec jest stwierdzenie, że typowy kompulsywny gracz jest bardzo inteligentny, szczególnie w porównaniu z poziomem wykształcenia: tylko nieliczni ukończyli szkołę średnią. 

W związku z badaniami Moravec nasuwa się konkluzja, że nałogowi hazardziści, pomimo paradoksalnie agresywnego zachowania, przeżywają wiele lęków i obaw przed byciem nieakceptowanym i niekochanym. Te lęki stopniowo przekształcają się w obsesyjną, niezaspokojoną potrzebę uczucia i bycia kochanym. Uważa się, że te obsesje leżą u źródeł dysfunkcjonalnego kompulsywnego zachowania hazardowego.  

Badanie przeprowadzone w ośrodku leczenia nałogowego hazardu w Miami miało na celu odkrycie kombinacji patologicznych zmiennych osobowości, które mogą wskazywać na obecność zaburzenia lub na jego potencjalne wystąpienie w przyszłości. Operacyjna teoria wynikająca z badań głosi, że poprzez lepsze zrozumienie zachowania kompulsywnych graczy łatwiej jest koordynować profilaktykę i leczenie tego zaburzenia.  

Inne badania przeprowadzone przez doktora Michaela Ferriola i doktora Anthony’ego R. Ciminera miały na celu analizę związku kompulsywnego hazardu i zachowań uzależnieniowych. W ośrodki Miami patologicznych hazardzistów leczy się na tym samym oddziale co alkoholików i narkomanów – częściowo dlatego, że kompulsywni hazardziści i osoby uzależnione od alkoholu i narkotyków mają te same „źródłowe” problemy: brak otwartości, niezdolność do zaufania innym, depresja, niska samoocena, brak asertywności, niezdolność do radzenia sobie ze stresem, niezdolność do identyfikowania i radzenia sobie z uczuciami, problemy małżeńskie, finansowe i prawne. Co najważniejsze, aby poradzić sobie z powyższymi problemami, osoby uzależnione uciekają się do zachowań uzależnieniowych, skutecznych na krótką metę, takich jak hazard. 

 Źródło: Wielka Księga Anonimowych Hazardzistów, wydanie polskie (2018)